Uzm. Dr. Hülya SOYLU
Psikiyatrist
Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
Uzmanı
Site İçi Arama
Aranacak Kelime
Müzik Çalar
Obsesif Kompülsif Bozukluklar
 Sürekli El Yıkama                                            Sürekli Temizlik Yapma
 
 
Obsesif Kompülsif Bozukluklar
 
Obsesif Kompülsif Bozukluk (OKB), zaman harcatan saplantıların (obsesyonların) ve zorlantıların (kompülsiyonların) insanın normal sosyal hayatını ve günlük sıradan işlerini önemli derecede aksatan bir anksiyete bozukluğudur. OKB sıklıkla çocuklukta, ergenlikte ya da erken yetişkin yaşlarda başlar. OKB kadınlarda ve erkeklerde eşit sıklıkta görülür ve herhangi bir coğrafi, etnik veya ekonomik sınır tanımaz.
 
Obsesyonlar (Takıntılar- Saplantılar)
 
Obsesyonlar, kaygı endişe veya tiksinti gibi sıkıntılı duygulara sebep olan tekrarlayıcı ve inatçı düşünceler, dürtüler ya da hayallerdir. OKB'li insanlar bu düşünceler, dürtüler ya da hayallerin zihinlerinin bir ürünü olduğunu ve mantıksız veya aşırı olduğunu bilirler. Ancak bu davetsiz düşünceler mantık ya da akıl yürütülerek çözülemezler. Bir çok kişi bu tür takıntılarını ya görmezlikten gelmeye, önemsememeye ya da başka düşüncelerle veya eylemlerle etkisiz hale getirmeye çalışırlar. Tipik saplantılar arasında aşırı kirlilik, bulaşma veya zarar görme kaygısı, simetri veya kusursuzluk ihtiyacı, ya da yasak cinsel veya dini düşünceler bulunmaktadır.
 
Kompülsiyonlar (Zorlantılar)
 
Kompülsiyonlar, bir insanın bir saplantıya cevap olarak kendini yerine getirmek zorunluluğunda hissettiği tekrarlanan davranışlar veya zihinsel eylemlerdir. Bu davranışlar sıkıntıyı veya korkulan bir durumu engelleme ya da azaltma amacı taşımaktadır. En ağır vakalarda alışkanlıkların sabit bir şekilde tekrarlanması günlük hayatın sürdürülmesini imkansız kılacak derecede bütün günü doldurabilir. Bu saplantıların mantıksız ve akıldışı olduğunu bilmek de ayrıca bu alışkanlıkların sebep olduğu acıyı ve üzüntüyü artırmaktadır. Örnek olarak şu davranışları görebiliriz:
 
     
         El Yıkama Takıntısı
 
Temizlik: 
Gerçek veya hayal ürünü mikropların, kirliliğin veya kimyasalların kendilerini kontamine edeceği korkusunu azaltabilmek için bazıları yıkanmak veya etraflarını temizlemek için saatlerini harcamaktadırlar.
 
Tekrarlama:  
Bazı hastalar endişelerini gidermek için bir isim ya da bir cümle telaffuz ederler veya bir davranışı bir çok kez tekrarlarlar. Bu tekrarlayıcı hareketlerinin onları aslında zarara karşı korumayacağını bilirler fakat bunları tekrar tekrar yapmadıkları takdirde bir zarar göreceklerinden korkarlar.
 
          
            Kapı Kilitleme Takıntısı
 
Kontrol etme: 
Bazı hastalar, örneğin kapıyı kilitlemeyi, ocağı söndürmeyi ya da elektrikli bir aletin fişini çekmeyi unutmanın kendine veya bir başkasına zarar verebileceği korkusunu azaltabilmek için bazı kontrol ritüelleri geliştirirler. Hatta araba kullanan bazı hastalar yolda kimseye çarpmadıklarından emin olmak için tekrar tekrar aynı yolu yaparlar.
 
         
           Düzenli Olma Saplantısı
 
Düzenleme ve sıralama: 
Bazı hastalar sıkıntılarını azaltmak için kitaplar gibi eşyaları belirli bir düzene sokarlar, ev eşyalarını çok düzgün veya simetrik bir şekilde düzenlerler ya da herşeyin mükemmel durmasına çabalarlar.
 
 
İstifçilik (Hoarding)
İstifçilik: 
Yine bazı hastalar sıkıntılarını azaltmak için gazeteler, dergiler, giysiler, kağıtlar ve hurdaları biriktirirler, atamazlar ve ev hayatını ve yaşamlarını aksatacak derecede yığınlar oluştururlar.
 
Zihinsel saplantılar: 
Bazı insanlar istenmeyen saplantılı düşüncelere cevap olarak sessizce dua ederler, ya da endişelerini azaltabilmek veya olabilecek korkunç bir olayı engelleyebilmek için belli bazı cümleleri tekrarlarlar.
 
Tedavi
 
Bilişsel Davranışçı Terapi
 
Obsesif ve Kompülsif Bozukluklarının etkili bir tedavi yöntemi, “Maruz Bırakma ve Tepki Önleme” olarak bilinen bir Bilişsel - Davranışçı Terapi yöntemidir. Terapi seansları esnasında hastalar, anksiyete yaratan ve kompülsif davranışlar veya zihinsel ritüelleri kışkırtan provoke eden durumlara maruz bırakılır. Bu maruz bırakılmalar boyunca hastalar hayatlarını zehir eden bu tepkilerini ve ritüellerini önce azaltmayı daha sonra da durdurmayı öğrenirler. Alışkanlık yapmış olan bu ritüelleri ve davranışları olmadan da saplantılarından kaynaklanan anksiyetelerinin azaldığını keşfederler. Bu teknik, yeniden kolaylıkla yaratılabilen durumlardan kaynaklanan kompülsiyonları olan hastalarda çok iyi sonuç vermektedir. Yeniden yaratılamayacak felaket olaylarından korktukları için kompülsif tepkiler veren hastalarda terapi anksiyeteye sebep olan bu durumlara maruz kalındığı hayal edilerek yapılır. Terapi süresince hasta, terapisti ile birlikte üzerinde uzlaştıkları maruz kalma ve tepki önleme kılavuz ilkelerini takip eder ve uyar.
 
Bilişsel - Davranışçı Terapi, bir çok Obsesif ve Kompülsif Bozukluk hastasına hastalığına ait semptomların azalması konusunda büyük ölçüde yardımcı olur. Ancak terapi, sadece hasta prosedürlere uyum gösterirse yararlı olur. Bazı hastalar, yol açacağı anksiyete nedeni ile Bilişsel - Davranışçı Terapi'ye katılmayı kabul etmezler, bazılarında da aynı zamanda tedavi edilmesi gereken depresyon vardır.
 
İlaç Tedavisi
 
Obsesif ve Kompülsif Bozukluklarının tedavisinde Serotonin Gerialım İnhibitörleri (SRİ) olarak bilinen bir ilaç grubu etkili olmaktadır. Her SRİ ilacı, onu kullanan hastaların yaklaşık yarısına yararlı olmaktadır, ve bu ilaçlardan birinin faydası olmazsa bir diğerinin olabilir. Kaydadeğer etki ve faydanın görülmesi genellikle altı ila oniki hafta arasında olur. Obsesif ve Kompülsif Bozukluklarının tedavisinde etkili olduğu kanıtlanan SRİ ilaçların içinde clomipramine, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine ve sertraline bulunmaktadır. Etkili olabilecek diğer psikotrop ilaçlar arasında citalopram, escitalopram ve venlafaxine'i sayabiliriz. Ancak bu psikotrop ilaçlar ne kadar yardımcı olsa da sıklıkla geride bazı semptomlar kalmaktadır ve bu kalan semptomların tedavisi için de başka ilaçlarla birlikte verilen SRİ ilaçların dozları yükseltilmektedir ya da Bilişsel - Davranışçı Terapiye başvurulmaktadır.
 
Uygun tedavi gören Obsesif ve Kompülsif Bozuklukları olan hastaların yaşam kalitesinin yükseldiği ve iyileşmiş işlevsellik kazandıkları görülmektedir. Tedavi, semptomları iyileştirmekten daha fazlasını yapmaktadır. Başarılı bir tedavi kişinin okula ve işe devam etme, ilişkiler kurma ve bunlardan keyif alma, ve boş zaman etkinliklerine başlama ve bunları sürdürme becerisini iyileştirmekte ve geliştirmektedir.
 
    
Trikotilomani (saç yolma)                                           Trikotilomani (saç yolma)
 
Obsesif ve Kompülsif Bozuklukları olan hastaların diğer aile bireylerinde de sıklıkla Obsesif ve Kompülsif Bozukluklarının bazı bulgu ve özelliklerini içeren başka rahatsızlıklar ortaya çıkabilir ve bazen benzer tedavilere yanıt verebilir. Bunlar arasında örneğin beden dismorfik [algı] bozukluğu (hayali çirkinlik kaygısı) ve hipokondriyaz (hastalık hastalığı) gibi somatoform bozuklukları, trikotilomani (saç yolma) gibi bazı dürtü kontrol bozuklukları, aşırı yeme (boulimia) gibi bazı yeme bozuklukları, ve Tourette sendromu (istemdışı ani hızlı tikler) gibi nörolojik temelli bozuklukları sayabiliriz.
 
 
Anahtar kelimeler: obsesyon, kompülsiyon,  obsesif kompülsif, obsesif kompülsif bozukluk, takıntı, saplantı, bilişsel davranışçı terapi, Tourette sendromu, dismorfik bozukluk, hipokondriyaz, trikotilomani, saç yolma, aşırı yeme, boulimia



İletişim Bilgileri
Medical Park Göztepe Hastanesi
Telefon : 444 44 84
E-Posta : dr@hulyasoylu.com
Adres : Medical Park Göztepe
Saat
İstatistikler
Bugün : 104
Toplam : 148180
Ip No : 54.90.178.218
Online : 5