Fobiler

  fobi_korku_ (1)fobi_korku_32
Fobiler – Korkular
“Korku” gerçek bir tehlikeye karşı oluşan normal bir tepkidir. Fobilerde ise korku ya mantıksız ya da aşırıdır. Hayali ya da mantıkdışı olarak abartılmış bir tehlike karşısında verilen anormal bir tepkidir. İnsanlar hayvanlara (örn. örümcekler), etkinliklere (örn. uçmak), veya sosyal durumlara ya da olaylara (örn. toplum içinde yemek ya da basitçe topluluk içinde bulunmak) karşı fobik tepkiler geliştirebilirler. Fobiler her yaştan, her meslek veya sosyal konumdan ve dünyanın heryerindeki insanları etkilemektedir.
Semptomlar
Fobiler korkulan nesnelere ya da durumlara karşı oluşan duygusal ve fiziksel tepkilerdir. Bir fobinin semptomları arasında şunlar bulunmaktadır:
· panik duygusu, dehşet duygusu,
· Duyulan korkunun normal sınırların ve o anki tehlike tehdidinin çok ötesinde olduğunun farkında olmak
· Kişinin düşüncelerini neredeyse tamamen ele geçiren otomatik ve kontrol edilemez tepkiler,
· Kalp atışlarının hızlanması, nefes darlığı, titremeler ve ortamdan kaçmak için çok yoğun ve baskın bir istek (aşırı korkuya ilişkin tüm fiziksel tepkiler),
· Korkuya sebep olan nesne ya da durumdan kaçınmak için alınan aşırı önlemler.
Fobiler, gösterilen tepkinin ve kaçınmanın sebebine göre sınıflandırılmaktadır.
       agoraphobia_13
Agorafobi
Agorafobi, ihtiyaç duyulduğu anda kaçıp kurtulmanın zor olabileceği veya yardım elde edilemeyecek herhangi bir yerde ya da durumda yalnız kalma korkusudur. Agorafobisi olan kişiler köprülerde, kalabalık caddelerde veya merkezlerde bulunmaktan kaçınırlar. Agorafobisi olan bazı hastalar o kadar engelli hale gelirler ki gerçekten evlerinden dışarı çıkamazlar. Çıkabildiklerinde ise ya çok büyük bir stress yaşarlar ya da arkadaşları veya aile bireyleri ile birlikte çıkarlar.
Semptomlar genellikle ergenlik çağının sonları ile 30’lu yaşların ortaları arasında gelişir. Başlangıç birdenbire veya aşama aşama olabilir. Agorafobili birçok insanda bozukluk, kendiliğinden ilk defa oluşan bir veya daha fazla panik ataktan sonra gelişir – terleme, nefes darlığı veya baygınlık gibi semptomların eşlik ettiği baskın ve yoğun bir korku hissi.
Bu ataklar, hangi durumların böyle bir tepkiyi tetikleyeceğini hastanın önceden bilmesini imkansız kılacak şekilde seyrek ve birdenbire habersiz gelir görünmektedir. Panik atakların bu öngörülemezliği karşısında hastalar gelecekteki panik atakları beklenti içinde olmaya ve içindeyken atak gelişebilecek her durumdan korkmaya alışırlar. Bunun sonucunda daha önceki atakların oluştuğu yerlere gitmekten ve ortamlara girmekten kaçınırlar.
           social_phobia_23
Sosyal fobi
Sosyal fobisi olan bir kişide başkalarının önünde bir şeyler yaparken seyredilme veya aşağılanma korkusu vardır. En yaygın sosyal fobi herkesin önünde konuşma fobisidir. Bir çok insanın korktukları ve kişilerarası ilişkilerden kaçındıkları yaygın biçimde bir fobisi vardır. Bu fobi onların işe ya da okula gitmelerini veya sosyalleşmelerini zorlaştırmaktadır. Sosyal fobiler ergenlikten sonra ortaya çıkar ve tedavi edilmediği takdirde yaşam boyu sürebilir.
                    fobi_korku_7
Belirli Fobiler
İsminden de anlaşılacağı gibi belirli fobileri olan insanlar genellikle belirli nesnelerden veya durumlardan mantıksız ve aşırı derecede korkarlar. Bu korkulan nesne veya durum eğer çok yaygın ise bu fobinin yaratacağı engellilik hali çok ciddi olabilir. Genel nüfusta karşılaşılan en yaygın belirli fobi hayvanlardan korkudur, özellikle de köpeklerden, yılanlardan, böceklerden ve farelerden. Diğer belirli fobiler örn. kapalı yer korkusu(klostrofobi) ve yükseklik korkusudur(akrofobi). Basit fobilerin bir çoğu çocuklukta gelişir ve sonunda kaybolurlar. Bunlardan yetişkinlikte hala kaybolmayanların ise tedavisiz kaybolma olasılığı çok az ve nadirdir.
Tedavi
Günlük yaşamı etkileyen ve engellilik hali yaratan her türlü fobi tedavi edilmelidir. Uygun bir tedavi ile fobisi olan hastaların çok büyük bir çoğunluğu korkularının tamamen üstesinden gelebilirler ve hayat boyu ya da yıllarca semptomsuz yaşayabilirler.
Etkili bir iyileşme genellikle ya bilişsel davranışçı terapi ile, ya ilaçlarla ya da her ikisinin birlikte kullanılması ile kazanılır.
Bilişsel Davranışçı Terapi
Davranış terapisinde hasta eğitimli bir terapistin eşliğinde korku duyulan nesne veya durumla dikkatlice planlanmış bir biçimde ve aşamalı olarak karşı karşıya gelir, ve korkusunun fiziksel ve zihinsel tepkilerini kontrol edebilmeyi öğrenir. Korku yaratan nesneden kaçmak yerine onunla yüzleşerek hasta ona alışır ve bir zamanlar hissettiği korku, dehşet ve panik duygusunu kaybeder.
İlaç Tedavisi
Korku yaratan bir durum esnasında sebep olduğu paniği ve bunun yanısıra bu durumun beklentisinin yarattığı anksiyeteyi kontrol etmek için ve genellikle de sosyal fobi ile agorafobiyi tedavi etmek için ilaç tedavisi kullanılmaktadır.
Anahtar kelimeler: fobi, korku, fobi bulguları, agorafobi, akrofobi, sosyal fobi, klostrofobi, fobi tedavisi