Yeme Bozuklukları

Yemek yeme bozuklukları, hastaların yeme alışkanlıklarını, düzenlerini ve bunlarla ilgili düşüncelerini ve duygularını çok ciddi şekilde bozan ve aksatan hastalıklardır.  Yeme bozuklukları daha çok 12 ile 35 yaş arası kadınlarda olmak üzere milyonlarca kişiyi etkilemektedir.
 eating_disorders (31) eating_disorder_3
  Kaşeksi – Anoreksiya Nervosa                                         Bulimia Nervosa

Yeme Bozuklukları

Yemek yeme bozuklukları, hastaların yeme alışkanlıklarını, düzenlerini ve bunlarla ilgili düşüncelerini ve duygularını çok ciddi şekilde bozan ve aksatan hastalıklardır.  Yeme bozuklukları daha çok 12 ile 35 yaş arası kadınlarda olmak üzere milyonlarca kişiyi etkilemektedir. İki ana tip yeme bozukluğu vardır: anoreksiya nervosa ve bulimia nervosa. Üçüncü bir tip yeme bozukluğu olarak düşünülen ancak henüz ayrıca sınıflandırılmamış olan Binge Eating Disorder yani aşırı (tıkanırcasına) yeme bozukluğu halen incelenme aşamasındadır. Yeme bozukluklarından kaynaklanan bu rahatsızlıklar tipik olarak yiyeceklere ve vücut ağırlığına karşı bir saplantı haline dönüşmektedir.
eating eating_disorders (84)
Yeme Bozuklukları
Anoreksiya Nervosa ve Bulimia Nervosa hastalarının genellikle özsaygıları düşüktür ve kendileri ve vücutları hakkında aşırı derecede eleştiri yaparlar ve kusurlar bulurlar. Çoğunlukla kendilerini “şişman” hissederler ve bazen hayatları tehlikeye girecek kadar beslenme yetersizliği veya ileri derecede açlık içinde olmalarına rağmen kendilerini fazla kilolu görürler. Yoğun bir kilo alma ve şişmanlama korkusu tamamen benliklerini kaplayabilir. Bu hastalıkların başlangıç safhalarında hastalar genellikle bir sorunları olduğunu inkar ederler.
Yeme bozuklukları bir çok vakada anksiyete, panik bozukluk, obsesif kompulsif bozukluk ve alkol veya ilaç bağımlılığı gibi diğer psikiyatrik bozukluklarla birlikte olabilir. Bazı kişilerde yeme bozukluğu oluşmasında kalıtımsal faktörlerin bir rolü olabileceği yönünde yeni bulgular olduğu öne sürülse de bu hastalıklar bu konuda hiçbir ailesel geçmişi olmayan kişileri de etkilemektedir. Bu hastalıkların duygusal ve fiziksel semptomları tedavi edilmezse yetersiz beslenme, kalp yetmezliği ve ölüm riski taşıyan diğer hastalıklar ortaya çıkabilir. Ancak uygun bir tedavi ile yeme bozukluğu olan hastalar doğru yeme alışkanlıklarına kavuşabilir ve duygusal ve psikolojik sağlıklarını geri kazanabilirler.
 eating_disorders (55) eating_disorders (23)
  Yeme Bozuklukları:  Anoreksiya NervosaAnoreksiya Nervosa

Hastaların boyuna oranla hesaplanan sağlıklı ağırlıklarının en az % 15’inin altında olması durumunda anoreksiya nervosa teşhisi konulur. Anoreksiya nervosa olan hastalar yeterli miktarda yemeyi reddettikleri için normal kilolarını koruyamazlar, genellikle obsesif bir şekilde egzersiz yaparlar ve bazen kilo kaybetmek için kendilerini kusmaya zorlarlar ya da laksatifler kullanırlar. Zamanla vücudun ileri derecede açlığı nedeniyle şu semptomlar gelişebilir:

– Adet kanamaları durur,
– Kalsiyum kaybı sonucunda osteopeni veya osteoporoz (kemiklerin incelmesi) başlar,
– Saçlar ve tırnaklar kırılganlaşır,
– Cilt kurur ve sararır,
– Anemi gelişebilir ve kalp kasları da dahil olmak üzere tüm kaslar zayıflar ve erir,
– İleri derecede kabızlık oluşur,
– Kan basıncı düşer, nefes alma ve nabız yavaşlar,
– Vücut iç sıcaklığı azalır ve sürekli üşümeye neden olur,
– Depresyon ve letarji (uyuşukluk) gelişir.
eating_2 eating_disorder_1
Yeme Bozuklukları:  Bulimia Nervosa
Bulimia Nervosa

Her ne kadar sıklıkla rejim yapıyor ve aktif olarak egzersiz yapıyor olsalar da bulimia nervosa hastaları normal kiloda, normalin biraz altında veya üstünde hatta obez olabilirler. Ancak asla anoreksiya nervosa hastaları kadar zayıf olamazlar. Bulimia nervosa hastaları sık sık ve aşırı miktarda yerler ve bu esnada çok kısa zaman içinde şaşkınlık verici miktarda yiyecek tüketerek genellikle şeker, karbonhidrat ve yağdan zengin binlerce kalori alırlar. Bazen yediklerinin tadını bile alamadan yiyecekleri mideye indirerek çok hızlı yiyebilirler.

Çoğunlukla sadece başka biri onları durdurunca veya uykuya daldıklarında ya da mideleri normal kapasitesinin üzerinde gerilip şişerek ağrı yapmaya başlayınca yeme işlemlerine son verirler. Yerken kendilerini kontrolden çıkmış hissederler. Bulimia nervosa hastalarında aşırı yeme krizi sonrasında kusarak veya laksatif alarak yediklerini boşaltmalarının en sık sebepleri mide ağrıları ve kilo alma korkusudur. Bu döngü genellikle haftada birkaç kez, ciddi vakalarda ise günde birkaç kez tekrarlanmaktadır. Bir çok kişi aile üyelerinden ya da arkadaşlarından birinde  bulimia nervosa olduğunu bilmemektedir çünkü hastalar hemen her zaman bu aşırı yeme krizlerini gizlemektedirler. Önemli derecede zayıf olmadıkları için bu davranışları en yakınları tarafından farkedilmeyebilir. Ancak bulimia nervosanın şüphe uyandıracak semptomları bulunmaktadır:

– Kronik boğaz ağrısı ve iltihabı,
– Yanaklarda ve çene altında tükürük bezlerinde şişme, hastaların yüzünde ve yanaklarında sincap yüzü gibi şişkin bir görünüm,
– Diş minelerinde aşınma, sürekli mide asidine maruz kalan dişlerde çürümeler,
– Sürekli ve devamlı kusmalar sonucunda gastro-özofajeal reflü hastalığı oluşumu,
– Aşırı laksatif kullanımı barsaklarda tahrişe ve hastalıklara sebep olabilir,
– Diüretikler (idrar söktürücüler) böbrek hastalıklarına sebep olabilir,
– Aşırı kusma ve ishal ileri derecede sıvı kaybına sebep olabilir.
 eating_disorders (20)eating_disorders (75)

 

 Yeme Bozuklukları:    Aşırı Yeme Bozukluğu
Aşırı (tıkanırcasına) Yeme Bozukluğu – Binge Eating Disorder

Aşırı (tıkanırcasına) yeme bozukluğu kriterleri halihazırda araştırma safhasında olup tanımı yapılma aşamasındadır. Ancak aşırı (tıkanırcasına) yeme bozukluğu olan hastalarda kısa süre içinde çok büyük miktarlarda yiyecek tüketilen aşırı yeme krizleri olmaktadır ve bu dönemlerde kontrollerini kaybetmektedirler. Bulimia nervosa hastalarının aksine kusmaya çalışarak ya da aç kalma veya gereksiz laksatif kullanımı gibi diğer sağlıksız yöntemlere başvurarak yediklerinden kurtulmaya çalışmamaktadırlar. Aşırı (tıkanırcasına) yeme bozukluğu kroniktir ve özellikle ileri derecede obezite, dibet hastalığı, hipertansiyon ve kalp damar hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.

Tedavi

Yeme bozukluğu hastalıkları duygusal ve bedensel sağlık arasındaki yakın ilişkiyi açıkça göstermektedir. Anoreksiya nervosa hastalarında tedavinin ilk adımı sağlıklı bir seviyeye kadar kilo almalarına yardımcı olmaktır. Bulimia nervosa hastalarında ise aşırı yeme- boşaltma döngüsünü kırmaktır. Aşırı (tıkanırcasına) yeme bozukluğu olan hastalarda aşırı yeme krizlerini durdurmaya yardımcı olmak önem taşımaktadır. Ancak bir hastaya normal kilosunu kazandırmak ya da aşırı yeme- boşaltma döngüsünü geçici olarak durdurmak bunların altta yatan nedeni olan ve anormal şekilde yedikçe ağırlaşan duygusal sorunlara çözüm olmamaktadır.

Psikoterapi, yeme bozukluğu olan bu hastalarda bu bozuklukları tetikleyen duyguları, düşünceleri ve davranışları anlamalarını sağlayarak faydalı olmaktadır.

Buna ilaveten, bazı ilaçların da tedavi sürecinde etkili oldukları kanıtlanmıştır.

Bu yeme bozukluklarından kaynaklanan ciddi fiziksel sorunlar olması nedeniyle tüm anoreksiya nervosa, bulimia nervosa ve aşırı (tıkanırcasına) yeme bozukluğu olan hastalarının tedavisinde genel tıbbi bakım, beslenme düzenlenmesi ve yönetimi, beslenme danışmanlığı ve psikiyatrik destek bulunmalıdır. Bu önlemler hastanın fiziksel olarak iyileşmelerini ve sağlıklı yeme alışkanlıklarını geri kazanmalarını sağlayacaktır.

Anahtar kelimeler: yeme bozuklukları, anoreksiya nervosa, bulimia nervosa, anoreksik, bulimik, yeme ve kusma, yeme bozukluğu tedavisi, aşırı yeme, tıkanırcasına yeme